4 mei

Voor een collega die binnenkort naar Normandië gaat was ik op zoek naar mijn reisverslag van mijn dagen in Normandië. Het was in mei 2009 en de allereerste keer dat ik in mijn eentje op reis ging.
Vandaag, op 4 mei, vind ik het wel een mooi moment om een stukje van mijn reisverslag met jullie te delen. Ik heb gekozen voor de dag dat ik de Amerikaanse begraafplaats in Colleville en de Duitse begraafplaats La Cambe bezocht, omdat die dag op mijzelf het meeste indruk heeft gemaakt.

Colleville
Vandaag ga ik naar de Amerikaanse begraafplaats van Colleville. Ik ben er te vroeg, het bezoekerscentrum is nog dicht en de parkeerplaats nog helemaal leeg. Als het even later open gaat ben ik er nog steeds helemaal alleen. Ik teken bij de ingang het gastenboek en loop dan richting de tentoonstelling. Er is echt gigantisch veel bewaking hier, wel tien man in een kleine ruimte die steeds door een walkie talkie met elkaar praten.
Ik ben dan ook op Amerikaans grondgebied nu, uit dankbaarheid voor de slachtoffers heeft Frankrijk deze grond opgekocht en deze in eeuwig bruikleen gegeven aan de Amerikanen.

IMG_5599a

Persoonlijke verhalen
De tentoonstelling probeer ik een beetje snel door te lopen, de tijdlijn vind ik echter wel interessant, hier staat van uur tot uur beschreven van er op 6 juni 1944 (D-Day) allemaal gebeurde.
Na dit eerste stuk kom je bij een kleine filmzaal, de film begint elk half uur en ik ga vast zitten wachten. De film vertelt de verhalen van een aantal militairen die hier op de begraafplaats liggen. Broers, zussen, kinderen of vrienden zijn aan het woord. Ze vertellen allemaal persoonlijke verhalen over hun dierbare, die ze hebben verloren in het geweld.

De broers Niland
Na de film loop ik verder door het museum en het eindigt in een gang met betonnen muren.
Door de luidsprekers in het plafond worden de namen van de slachtoffers opgenoemd. Het grijpt me… Daarna kom ik in een laatste ruimte waar een aantal van de soldaten nog eens extra geëerd worden door middel van plaquettes aan de muur.
Onder hen ook de vier broers Niland, waarvan gedacht werd dat er drie waren omgekomen in de oorlog. De vierde mocht om die reden terug naar huis. Uiteindelijk keerde ook één van de andere drie broers ongedeerd naar huis, hij bleek vermist te zijn geweest. De twee omgekomen broers liggen op de begraafplaats. De film Saving Private Ryan is gebaseerd op het verhaal van deze jongens.

Duizenden witte kruizen
Na het bezoekerscentrum loop ik verder door het park richting de begraafplaats en ineens zie ik de duizenden witte kruisjes voor me opdoemen. Dit hier, op deze plek, na alles wat ik al gezien heb de afgelopen dagen, doet me zoveel.

IMG_5606aIk denk aan Saving Private Ryan, waar je in de eerste scène een Amerikaanse veteraan ziet die op deze begraafplaats op zoek is naar een bepaald graf. Maar Saving Private Ryan is een film, en kapitein Miller is min of meer verzonnen… Maar dit wat ik nu zie is echt, en onder elk kruisje ligt een jongen die nog een heel leven voor zich zou hebben gehad.

Ik denk terug aan de film die ik zojuist zag in het bezoekerscentrum, en bedenk me dat bij elk kruisje dat ik zie een soortgelijk persoonlijk verhaal hoort. Een verhaal van een jongen die zijn leven heeft gegeven voor de bevrijding van Europa. En net als in het liedje van de Schintaler vraag ik me af of ik hetzelfde zou hebben gedaan voor hun, met schaamte moet ik bekennen dat ik bang ben van niet…
Op je 20e levensjaar, duizenden kilometers weg van huis, mensen helpen die je nooit gezien hebt, met daarbij een grote kans dat je nooit zou terugkeren. Zullen ze zich dat gerealiseerd hebben?

IMG_5625a

IMG_5641a

Ik loop de begraafplaats op, terwijl ik op de achtergrond de zee kan zien en hem hoor ruizen, de zee en het strand, waar velen van hen het leven lieten. Ik lees de namen van de jongens, en kijk van welke divisie ze deel uitmaakten. Met name de leeftijd waarop ze stierven maakt diepe indruk, de meeste 18, 19, 20 jaar. En ik kan het maar niet begrijpen… Oorlog brengt geen vrede.
Op sommige stenen staat geen naam, maar de tekst ‘Here rests in honored glory a comrade in arms, known but to God’. Een lichaam dat nooit geïdentificeerd is en waarvan zijn dierbaren nooit zeker zullen weten waar hun man, zoon, broer, vader of vriend gebleven is.

IMG_5654a

De begraafplaats wordt hier piekfijn onderhouden, ik gok dat er op het moment dat ik er rondloop wel 20 mensen bezig zijn met het onderhoud van het groen en twee mensen zijn stenen aan het schoonmaken. Ik zoek het graf van de broers Niland en van Theodore Roosevelt jr, de zoon van president Roosevelt. Omdat ik weet waar ze liggen zijn die makkelijk te vinden.

IMG_5630a

Omaha Beach
Daarna loop ik de trappen af naar beneden richting Omaha Beach, het strand waar de meeste verliezen zijn geleden van alle D-Day stranden. Onderweg daar naartoe heb je constant uitzicht over het strand en de zee. En in je rug al die witte kruisjes.
Ik probeer me een beeld te vormen van hoe het hier op D-Day moet zijn geweest, uiteraard tevergeefs…

IMG_5668a

Als ik uren later terug ben bij de auto staat de gigantische parkeerplaats bomvol, ik gok dat er wel zeker honderd touringcars geparkeerd staan.

De Duitse begraafplaats La Cambe
Die middag wil ik naar La Cambe, een grote begraafplaats waar de Duitse slachtoffers liggen begraven, meer dan 20.000. Ik parkeer mijn auto op de kleine, bijna lege parkeerplaats en loop door het poortje de begraafplaats op.
En dit is dus datgene waar wij van vinden dat de Duitsers het verdiend hebben, voor hen geen uitzicht op de kust en de zee, voor hen geen glimmende witte kruizen en voor hen geen touringcars vol met toeristen.
In het gras liggen roodbruine tegels met hierop de namen van de slachtoffers, vaak twee mannen per graf. Het doet hier zo anders aan dan op de Amerikaanse begraafplaats, veel soberder en misschien juist daardoor wel des te indringender.

IMG_5810a

IMG_5811a

En weer denk ik terug aan de film in het bezoekerscentrum van de Amerikaanse begraafplaats.
Ik bedenk me dat ook achter elk Duits slachtoffer een dergelijk verhaal zit, en dat ook zijn nabestaanden iemand verloren hebben die ze dierbaar was. En is het daarbij ook niet zo dat de meeste jongens niet uit vrije wil mee vochten? Zou jij in hun plaats hebben durven weigeren? En konden ze überhaupt weigeren?

Ik ben vanavond 2 minuten stil. Jij ook?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *